Bakının erməni mətbuatı

Ermənı mətbüatının ıkı yüzdən artıq tarıxı vardır kı, o da ərmənı xalqının əqlı və ıctımaı həyatının bütün mərhələlərını əks ədır.

Erməni dövri mətbuatı dünyanın demək olar ki, erməni çox olan bütün şəhərlərində nəşr olunmuşdur, o cümlədən Bakıda.

Bakının erməni mədəniyyətinin ən böyük əldə olunmalarından biri mətbuatın və publisistikanın yaradılması idi. 1877-ci ildən 1920-ci ilə qədər Bakıda 60 addan artıq erməni dövrilər nəşr olunub. İlk erməni dilli dövri “Erməni aləmi” ədəbi-pedaqoji jurnalı idi ki, o da 1874-cü ildə Şuşidə işıqlandırılırdı, 1877-79-cu illərdə isə, Bakıda nəşr olunmağa başladı. Bakıda “Günlər” (1907), “Aniv” (“Təkər”) (1908), “Bagunun səsi” (1913-14), “Çağırış Devet” (1906), “Yeni söz” (1911-1912), “Sosial-demokrat” (1917), “İşçinin sözü” (1918), “Soraq kitabçası” (1918), eləcə də digər dövrilər nəşr olunmuşdur. Burada həmçinin ədəbi-ictimai “”Şeypur” (“Şepor”) (1908), “Sabah” (“Aravot”) (1909), “Teatr və musiqi” (1910-1917) və digər dövrilər nəşr olunmuşdur. 1908-ci il oktyabrından Ruben Ohancanyanın başçılığıyla rus diliylə “Листокь обявлений” reklam qəzeti işıqlandırılır. Bakıda həmçinin müxtəlif siyasi cərəyanlar və ictimai təşkilatların rəsmi qəzetləri işıqlandırılıb, iqtisadi, ədəbi, mədəni, satirik, dini və digər gündəlik, həftəlik qəzetləri və jurnallar işıqlandırılmışdır. Və bəzi məhdudlaşmalara baxmayaraq, Bakının erməni publisistikasının əhəmiyyətliliyi ictimai fikrin inkişafında qiymətləndirilməzdir.


“Erməni aləmi” (“Haykakan aşxarh”) dini-pedaqoji jurnal, Bakı – 1877-1879-ci illər, redaktor-nəşriyyatçı Stepannos Stepane.
“Xış” (“Aror”) şəkilli təqvimi, Bakı 1893-1896-cı illər, nəşriyyat “Arorun”-dur.
“Sosialist” sosial-demokrat əmək partiyasının erməni təşkilatının rəsmi qəzeti, Bakı 1904-1905.
“Şəfəq” (“Arşaluys”), Bakı, 1904.
“Sosial-demokrat” iqtisadi-siyasi-ictimai jurnalı, Rusiyanın erməni sosial demokrat partiyası təşkilatının rəsmi qəzeti, Bakı, 1905, redaktor V.Marsyan və Lazo.
“İşçinin səsi” (“Banvori dzayn”), 1906, məsuliyyətçi redaktor S.Qasyan.
“Xoş xəbər” (“Bari lur”) xristian qəzeti, erməni yevanglist icmasının rəsmi qəzeti, Bakı, Tarayantsın və Mirzoyantsın nəşriyyatı, 1906-1917, nəşriyyatçı-redaktor H.J.Tarayants.
“Basqın” (“Groh”), Erməni İnqılab daşnaklarının Bakı komitəsi, Bakı, 1906-1907.
“Bəyannamə” (Trutsik”), Bakı, 1906.
“Koç Devet”, Bakı, 1906, redaktor-nəşriyyatçı T.Harutyunyants, İ.B.Aşurbekov, ermənicə-azərbaycanca.
“İşçi” (“Banvor”) ictimai-iqtisadi-siyasi-ədəbi üçgünlük qəzeti, Bakı, Yerevanyantsın nəşriyyatı, 1907, redaktor-nəşriyyaçılar H.Yuzbaşyan, G.Piçikyan
“Ağcaqanad” (“Motsak”) satirik qəzeti, Bakı, 1907, redaktor H.Xocamir
“Günlər” (“Orer”) bolşeviklərin qəzeti, ictimai-siyasi-ədəbi qəzet, Bakı, 1907, redaktorlar S.K.Şahumyan, S.Spandaryan, S.Qasyan.
“Təkər” (“Aniv”) ədəbi-iqtisadi-siyasi həftəlik qəzeti, sosial inqilabçıların rəsmi qəzeti, Bakı N.A.Yerevanyantsın nəşriyyatı, 1908, redaktor-nəşriyyatçı Gağacanyan.
“Zəng” (“Zang”) ədəbi-ictimai-iqtisadi-bədii həftəlik qəzeti, Bakı, Xatisyanın nəşriyyatı, 1908-1909, redaktor-nəşriyyatçı K.Xatisyan.
“Yeni günlər” (“Nor orer”) ədəbi-ictimai-siyasi-iqtisadi gündəlik qəzeti, Bakı, Yerevanyantsın nəşriyatı, 1908-1909, redaktor-nəşriyyatçı S.Şah-Paronyan.
“Gənclik kitabxanası” (“Patanekan gradaran”) yarımillik dövrisi, Bakı, Bakının erməni kultura birliyinin nəşriyyatı, 1908, redaktor Q.Xatisyan.
“Şeypur” (“Şepor”) ədəbi-ictima-iqtisadi həftəlik qəzeti, Bakı, N.A.Yerevanyantsın nəşriyyatı, 1908, Bakı, redaktor-nəşriyyatçı S.Şah-Paronyan.
“Səhər” (“Aravot”) ədəbi-ictimai-iqtisadi-siyasi həftəlik qəzeti, Bakı, Yerevanyantsın nəşriyyatı, 1909, redaktor-nəşriyyatçı S.Harutyunyan
“Zindan” (Zndan”) ədəbi-ictimai-iqtisadi-siyasi həftəlik qəzeti, Bakı, Yerevanyantsın nəşriyyatı, 1909, redaktor Nik. P.İzmayelyan.
“Yol” (“Uği”) siyasi-ictimai-iqtisadi həftəlik qəzeti, Bakı, Yeevanyantsın nəşriyyatı, 1909, redaktor-nəşriyatçı N.H.Karhanyan.
“Teatr və musiqi” teatr-musiqi-ədəbi-bədii şəkilli jurnalı, Bakı, 1910-17, Şahbazyanın nəşriyyatı, daha sonra “Trud” nəşriyyatı, redaktor-nəşriyyatçı A.Mayelyan.
“Mayak” (“Paros”) ədəbi-bədii şəkilli ikihəftəlik qəzeti, Bakı, Yerevanyantsın nəşriyyatı, 1910, redaktor-nəşriyyatçı V.Tumanyan.
“Çağırış” (“Koç”) ədəbi-iqtisadi ikihəftəlik qəzeti, Bakı, Yerevanyantsın nəşriyyatı, 1910, redaktor-nəşriyyatçı İ.B.Mikayelyan
“Yeni söz” (“Nor xosk”) ədəbi-ictimai-siyasi ikihəftəlik qəzeti, Bakı, Yerevanyantsın nəşriyatı, 1911-1912, redaktor S.Q.Şahumyan
“Yeni həyat” (“Nor kyanq”) ədəbi-ictimai-siyasi ikihəftəlik qəzeti, Bakı, Yerevanyantsın nəşriyatı, 1911-1912, redaktor D.Ter-Danielyan
“Qeyrət” (Yerand”) ədəbi-ictimai-iqtisadi-siyasi ikihəftəlik qəzeti, sosial inqilabçıların rəsmi qəzeti, Bakı, Yerevanyantsın nəşriyyatı, 1912, redaktor-nəşriyyatçı V.S.Ğazaryants
“Bazar” (“Qiraqi”) xristian həftəlik qəzeti, Bakı, A.N.Tarayevanın və Mirzoyantsın nəşriyyatı, 1912
“Bizim yolumuz” (“Mer uğin”) ədəbi-siyasi-iqtisadi məcmuəsi, Bakı, Yerevanyantsın nəşriyyatı, 1912, redaktor D.Ananun
“Bakı səsi” (“Bakvi dzayn”) gündəlik qəzeti, Bakı şəhər başçısının nəşriyyatı, 1913-1914, redaktor M.Mandinyan və G.Varşamyan, nəşriyyatçı K.Xatisyan
“Dan vaxtı” (“Lusademin”) ədəbi məcmuəsi, Bakı, 1913-1914, redaktor A.Alşuşyan
“Günəş” (“Arev”) ədəbi-ictimai-siyasi gündəlik qəzeti, Antaram şirkətinin nəşriyyatı, Erməni İnqilab daşnaklarının rəsmi qəzeti, 1914-1919, redaktor Tağyanosyan
“Əmək” (“Gorts”) ədəbi-elmi-ictimai-siyasi jurnalı, Bakı, Karapetyan qardaşlarının nəşriyyatı, 1917, redaktor K.Krasilnikyan
“Cücərti” (“Tsil”) Bakı, ədəbi-bədii məcmuəsi, Bakı, Yerevanyantsın nəşriyyatı, 1914-1916
“Bizim həyatımız” (“Mer kyankı”) Bakı, 1914, redaktor St.Şahumyan 
“Qayıq” (“Navak”) ədəbi-ictimai həftəlik qəzeti, Bakı, Aramazd nəşriyyatı, 1914-1915, redaktor-nəşriyyatçı A.Barutçyan
“Cığır” (“Şaviğ”) ədəbi-ictimai, xalq dövrisi, Bakı Bakı nəşriyyatı, 1914
“Günəş” (“Areg”) ədəbi-ictimai-siyasi gündəlik qəzeti, Bakı, Yerevanyantsın nəşriyyatı, 1915, redaktor-nəşriyyatçı E.Abovyan
“Yetilərə hədiyyə” (“Nver vorberin”) Bakı, 1915
“İş bayrağıyla” (“Axatanki droşov”) Bakı, 1917
“Sağlam həyat” (“Aroğc kyank”) Bakı, 1917, Yerevanyantsın nəşriyyatı, redaktor Zakaryan
“İşçi” (“Banvor”) Bakı, 1917, Yerevanyantsın nəşriyyatı, redaktor Piçikyan
“Həyat” (“Kyanq”) Bakı, 1917, Yerevanyantsın nəşriyyatı, redaktor E.Ter-Ohanyan
“İrəliyə doğru” (“Haraç”) ictimai-siyasi gündəlik qəzeti, Bakı, 1917
“İşimiz” (“Mer gortsı”) Bakı, 1917, Yerevanyantsın nəşriyyatı, redaktor A.Stepanyan
“Günlərimiz” (“Mer orer”) sosial-demokratların rəsmi qəzeti, Bakı, 1917
“Canlanma” (“Veratsnund”) Bakı, 1917
“Əməkçinin səsi” (“Aşxatavori dzayn”), Bakı, 1918
“İşçi, əsgər və gəmici vəkillər şurasının soraq kitabçası” Bakı, 1918
“İşçinin sözü” (“Banvori xosk”) Bakı, 1918
“Şeypur” (“Şepor”) Bakı, 1918, redaktor-nəşriyyatçı E.Palyan
“Soraq kitabçası” (“Teğekatu”) Bakı, 1918
“Ölkə” (“Yerkir”) siyasi-ictimai-ədəbi qəzeti, Bakı, 1919, redaktor İ.Amiryan
“Komunist” Azərbaycanın komunist partiyasının mərkəzi və Bakı komitələrinin rəsmi qəzeti, Bakı 1920
“Xəbərlər məcmuəsi” (“Teğekagir”) Azərbaycanın komunist partiyasının mərkəzi komitəsinin rəsmi jurnalı, Bakı, 1920-1921